سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
31
المباحث الفقهية في شرح الروضة البهية (راهنماى فارسى شرح لمعه) (فارس)
استناده إليها فالدية . فرع حكم فرياد كشيدن بر سر كودك يا ديوانه و يا مريض شرح فارسى : مرحوم مصنف مىفرماين : كسى كه بر سر كودك يا ديوانه يا مريض بطور مطلق چه در حال غفلت و چه در وقتى كه متذكّر باشد يا شخص سالم در حالى كه غافل است فرياد بكشد به نحوى كه منجر به مرگ اين اشخاص شود ديه ايشان را از مال خودش بايد بپردازد ولى برخى از فقهاء فرمودهاند كه ديه را عاقله او بايد پرداخت نمايد . شارح ( ره ) در تعليل فرموده مشهور مىفرماين : اينكه ايشان فرمودهاند ديه را خود شخص فرياد كشنده بايد بدهد جهتش آن است كه قتل اتّفاق افتاده اگرچه خطاءا مىباشد ولى چون اصل فعل مقصود بوده لاجرم خطاء مقصود يعنى شبيه بعمد شمرده شده كه حكمش آن است كه ديه را شخص جانى از مال خويش بايد بپردازد . و سپس در ذيل [ قيل ] مىافزايند : قائل اين قول مرحوم شيخ طوسى در كتاب مبسوط است ، ايشان فرمودهاند : ضامن عاقله جانى است زيرا فعل مزبور را بايد از قبيل اسباب قرار داد نه جنايت يعنى مىگوئيم : اگرچه از باب قاعده جنايت آن را ملاحظه نمائيم بايد لحاظ خطاء و غير محض بودنش مىگوئيم ديه را خود جانى بايد بدهد ولى داخل در باب اسبابش كرده و چون شارع مقدّس سبب مرگ را در اينجا موجب ثبوت ديه بر عاقله دانسته لاجرم ايشان را موظّف و مكلّف به پرداخت آن مىكنيم .